10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)

 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
là bơ vơ nghe buồn lắm. Điệp đem nó về nhờ bà ngoại nuôi tiếp, ông bà ngoại không la rầy mà còn vui. 
 [] Nghe nói Hồng Lý trở thành ngôi sao trên sân khấu thành phố với cái tên là Thục Quyên. Thục 
Quyên gửi thư cho Điệp than, vì theo đuổi nghiệp ca hát nên phải nhờ Điệp vất vả nuôi con giùm, hứa sau 
này thành công sẽ về đền đáp. Điệp đâu có mong gì cái chuyện đó, mà thấy buồn quá. [] Ngoại dạy, cái 
gì của mình trước sau gì cũng của mình, cái gì không phải của mình đừng giành giật uổng công.
 Cho nên, cho tới một ngày, Điệp dù thương lắm cũng không giành lại bé Bơ. Thục Quyên sụp đổ 
trở lại là Hồng Lý tìm Điệp, xin lại bé Bơ, “nó là chỗ dựa cuối cùng của chị đó, Điệp à”. Lý khóc ơ hờ đòi 
nhảy sông. Điệp ngồi lặng lẽ, không cười, không nói, không khóc. Điệp mà khóc kể lể, người ta nói Điệp 
diễn, chớ con nít như Điệp mà biết gì về làm mẹ mà tiếc thương. Cái ranh giới sàn diễn với cuộc đời xa đó 
mà gần đó. Khuôn mặt nhỏ vốn bị già vì uống nước trà bây giờ có vẻ già thêm vì một cái khác. []
 (Nguyễn Ngọc Tư (1), Ngọn đèn không tắt, NXB Trẻ, 2019, tr.33-43)
Chú thích:
 (1) Nguyễn Ngọc Tư sinh năm 1976 tại Đầm Dơi, Cà Mau. Chị là nữ nhà văn trẻ của Hội nhà văn 
Việt Nam. Giọng văn chị đậm chất Nam Bộ, là giọng kể mềm mại mà sâu cay về những cuộc đời éo le, 
những số phận chìm nổi. Truyện Chuyện của Điệp được in trong tập truyện ngắn đầu tay Ngọn đèn không 
tắt, được in năm 2000. Tác phẩm kể về cuộc đời thiệt thòi nhưng giàu nghị lực và yêu thương của Điệp, 
ca ngợi vẻ đẹp của lòng nhân ái và sự hy sinh thầm lặng giữa cuộc đời biến động.
Thực hiện yêu cầu/ Trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. (1,0 điểm) Xác định ngôi kể trong đoạn trích.
Câu 2. (1,0 điểm) Tìm chi tiết miêu tả hình dáng và giọng hát của Điệp.
Câu 3. (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn sau:
“Điệp ngồi lặng lẽ, không cười, không nói, không khóc. Điệp mà khóc kể lể, người ta nói Điệp diễn, chớ 
con nít như Điệp mà biết gì về làm mẹ mà tiếc thương.”
Câu 4. (1,0 điểm) Chi tiết “cho tới một ngày, Điệp dù thương lắm cũng không giành lại bé Bơ.” thể hiện 
tâm trạng và phẩm chất gì của nhân vật Điệp?
Câu 5. (1,0 điểm) Đoạn trích đã gợi cho anh/chị những bài học nào về lối sống, cách suy nghĩ và cách cư 
xử với người khác trong xã hội?
II. VIẾT (5,0 điểm)
Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận phân tích nét đặc sắc về chủ đề và hình thức nghệ thuật của đoạn 
trích trong truyện Chuyện của Điệp.
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
 HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần Câu Nội dung Điểm
 I ĐỌC HIỂU 4,0
 - Ngôi kể của văn bản: ngôi kể thứ ba.
 Hướng dẫn chấm:
 1 1,0
 - Học sinh trả lời đúng đáp án: 1,0 điểm.
 - Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
 - Chi tiết miêu tả hình dáng: vóc dáng Điệp vốn nhỏ nhắn.
 - Chi tiết miêu tả giọng hát: giọng ca lảnh lót, trong suốt.
 Hướng dẫn chấm:
 2 1,0
 - Học sinh trả lời đúng đáp án: 1,0 điểm.
 - Học sinh trả lời đúng 1 ý: 0,5 điểm.
 - Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
 - Biện pháp tu từ liệt kê: ngồi lặng lẽ, không cười, không nói, không khóc.
 - Tác dụng:
 + Miêu tả chi tiết trạng thái dồn nén cảm xúc của Điệp, nhấn mạnh nỗi đau âm 
 thầm và sự cô đơn của nhân vật;
 + Tăng sức gợi hình, gợi cảm và sinh động cho câu văn.
 Hướng dẫn chấm:
 3 1,0
 - Học sinh trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
 - Học sinh trả lời có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt chưa tốt hoặc còn thiếu ý: 
 0,75 điểm.
 - Học sinh chỉ ra biện pháp tu từ nhưng không nêu tác dụng: 0,5 điểm.
 - Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
 * Lưu ý: Học sinh có thể trả lời khác đáp án nhưng thuyết phục vẫn cho trọn điểm.
 Chi tiết “cho tới một ngày, Điệp dù thương lắm cũng không giành lại bé Bơ.” thể 
 hiện:
 - Tâm trạng đau đớn, xót xa nhưng bất lực khi phải buông tay bé Bơ dù rất thương 
 yêu. 
 - Phẩm chất: có lòng yêu thương, biết hy sinh vì người khác.
 4 Hướng dẫn chấm: 1,0
 - Học sinh trả lời như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
 - Học sinh trả lời có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt chưa tốt hoặc còn thiếu ý: 
 0,5 – 0,75 điểm
 - Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không cho điểm.
 * Lưu ý: Học sinh có thể trả lời khác đáp án nhưng thuyết phục vẫn cho trọn điểm.
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
 -Nêu được bài học ứng xử phù hợp.
 - Lí giải hợp lí thuyết phục.
 Gợi ý:
 - Những bài học về lối sống, cách suy nghĩ và cách cư xử với người khác trong xã 
 hội được gợi ra từ đoạn trích:
 + Sống ở đời cần biết yêu thương, cho đi, cảm thông với những mảnh đời bất hạnh; 
 + Trân trọng tình cảm gia đình và những người yêu thương.
 . 
 5 1,0
 Có lí giải phù hợp.
 Hướng dẫn chấm:
 - Học sinh nêu được bài học ứng xử và lí giải hợp lí, thuyết phục: 1,0 điểm.
 - Học sinh nêu được bài học ứng xử nhưng lí giải chưa rõ ràng: 0,75 điểm.
 - Học sinh không nêu rõ bài học ứng xử nhưng có lí giải: 0,5 điểm.
 - Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
 * Lưu ý: HS có thể rút ra bài học miễn sao phù hợp, nhưng phải có lí giải thuyết 
 phục nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
II VIẾT 5,0
 a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
 Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được 0,5
 vấn đề.
 b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5
 Nét đặc sắc về chủ đề và hình thức nghệ thuật trong đoạn trích Chuyện của Điệp 
 của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư.
 Hướng dẫn chấm:
 - Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
 - Học sinh xác định chưa đầy đủ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.
 c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận 3,0
 - Xác định được các ý chính của bài viết.
 - Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:
 - Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.
 - Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển 
 khai vấn đề nghị luận.
 - Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp, 
 kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.
 - Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi 
 ý:
 * Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đoạn trích.
 * Xác định và phân tích chủ đề của tác phẩm:
 - Tóm tắt ngắn gọn câu chuyện
 - Đề tài: tình cảm gia đình.
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
 - Chủ đề: tình mẫu tử thiêng liêng và ca ngợi vẻ đẹp của lòng nhân ái, đức hy 
 sinh.
 * Phân tích một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm:
 - Cốt truyện đơn giản, gần gũi xoay quanh số phận bi thương của Điệp.
 - Người kể chuyện: ngôi thứ ba, điểm nhìn chủ yếu qua nhân vật Điệp.
 – Cách xây dựng nhân vật Điệp (hoàn cảnh, ngoại hình, phẩm chất,)
 - Ngôn ngữ, giọng điệu,
 - Thông điệp rút ra từ tác phẩm
 * Đánh giá chung về chủ đề và nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm.
 Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với 
 chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
 Hướng dẫn chấm:
 - Trình bày đầy đủ, sâu sắc: 2,5 điểm – 3,0 điểm
 - Trình bày khá đầy đủ nhưng chưa sâu sắc: 1,25 điểm – 2,25 điểm.
 - Trình bày chung chung, chưa rõ: 0,25 điểm – 1,0 điểm.
 d. Diễn đạt: 0,5
 Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt, liên kết văn bản.
 Hướng dẫn chấm:
 - Bài làm có nhiều lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp: 0,0 điểm.
 e. Sáng tạo:
 Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.
 Hướng dẫn chấm: 0,5
 + Như hướng dẫn chấm: 0,5 điểm.
 + Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,25 điểm.
 Tổng điểm 10,0
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
 ĐỀ SỐ 4
 MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II
 MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 10
 Mức độ nhận thức
TT Kĩ năng Nội dung kiến thức / Đơn vị kĩ năng Thông Vận dụng Tổng
 Nhận biết Vận dụng
 hiểu cao % điểm
 1 Đọc Văn nghị luận 2 2 1 50
 2 Viết Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học 1* 1* 1* 1* 50
 Tổng 31% 31% 23% 15%
 100
 Tỉ lệ chung 62% 38%
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
 BẢN ĐẶC TẢ ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II
 MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 10
 Số lượng câu hỏi theo mức độ nhận thức
 Đơn vị kiến Tổng 
TT Kĩ năng Mức độ đánh giá Thông Vận Vận 
 thức / Kĩ năng Nhận biết %
 hiểu dụng dụng cao
 Nhận biết:
 - Nhận biết được luận đề chính trong văn bản.
 - Nhận biết được luận điểm, lí lẽ và bằng chứng tiêu biểu 
 trong văn bản.
 - Nhận biết được cách sắp xếp, trình bày luận điểm, lí lẽ 
 và bằng chứng của tác giả.
 - Nhận biết được các yếu tố biểu cảm trong văn nghị 
 luận.
 Thông hiểu:
 - Xác định được được nội dung bao quát, tư tưởng chủ 
 1 Đọc Văn nghị luận 2 câu TL 2 câu TL 1 câu TL 50
 đạo của văn bản.
 - Xác định và lí giải được mục đích, quan điểm của 
 người viết.
 - Lí giải được mối liên hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ 
 và bằng chứng; vai trò của luận điểm, lí lẽ và bằng chứng 
 trong việc thể hiện nội dung văn bản.
 - Phân tích được vai trò của các yếu tố biểu cảm trong 
 văn bản nghị luận.
 Vận dụng:
 - Rút ra được bài học cho bản thân từ nội dung văn bản.
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
 - Thể hiện được thái độ đồng tình/ không đồng tình/ 
 đồng tình một phần với quan điểm của tác giả.
 Vận dụng cao:
 - Vận dụng những hiểu biết về bối cảnh lịch sử - văn hóa 
 để lí giải ý nghĩa, thông điệp của văn bản.
 - Đánh giá được ý nghĩa, tác động của văn bản đối với 
 quan niệm sống của bản thân.
 Nhận biết:
 - Giới thiệu được đầy đủ thông tin chính về tên tác phẩm, 
 tác giả, thể loại, của tác phẩm.
 - Đảm bảo cấu trúc, bố cục của một văn bản nghị luận.
 Thông hiểu:
 - Trình bày được những nội dung khái quát của tác phẩm 
 văn học.
 Viết văn bản nghị 
 - Triển khai vấn đề nghị luận thành những luận điểm phù 
 luận phân tích, 
 hợp. Phân tích được những đặc sắc về nội dung, hình 
2 Viết đánh giá một tác 1* 1* 1* 1 câu TL 50
 thức nghệ thuật và chủ đề của tác phẩm.
 phẩm văn học 
 - Kết hợp được lí lẽ và dẫn chứng để tạo tính chặt chẽ, 
 (truyện)
 logic của mỗi luận điểm.
 - Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
 Vận dụng:
 - Nêu được những bài học rút ra từ tác phẩm.
 - Thể hiện được sự đồng tình / không đồng tình với 
 thông điệp của tác giả (thể hiện trong tác phẩm).
 - Có cách diễn đạt độc đáo, sáng tạo, hợp logic.
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
Vận dụng cao:
- Đánh giá được ý nghĩa, giá trị của nội dung và hình 
thức tác phẩm.
- Thể hiện rõ quan điểm, cá tính trong bài viết.
- Vận dụng hiệu quả những kiến thức tiếng Việt lớp 10 
để tăng tính thuyết phục, sức hấp dẫn cho bài viết.
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
 ĐỀ THI CUỐI HỌC KÌ II
 Trường: .....................................................
 MÔN: NGỮ VĂN LỚP 10 
 Họ và tên: .................................................
 SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC
 Lớp: .........................................................
 Thời gian làm bài: ..... phút (Không kể thời gian giao đề)
I. ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)
Đọc văn bản:
 Những quy tắc đơn giản của cuộc sống
 1. Hãy có thái độ sống tích cực trong bất cứ trường hợp nào. Hãy có cái nhìn lạc quan và luôn biết 
ơn cuộc sống.
 2. Hãy xây dựng cuộc sống của bạn dựa trên nền tảng của lòng tôn trọng. Hãy yêu quý người thân, 
bạn bè và tử tế với mọi người. Hãy nhìn vào những điều tốt đẹp nhất ở mọi người, trong đó có bản thân 
mình. 
 3. Hãy lấy chính trực làm nền tảng cuộc sống. Hãy sống với những quy tắc công bằng và trung thực 
trong mọi hoàn cảnh.
 4. Hãy chấp nhận khó khăn và thách thức của cuộc sống. Hãy làm việc chăm chỉ mỗi khi bắt tay vào 
bất cứ việc gì. Nếu thất bại, hãy dũng cảm bắt tay làm lại. 
 5. Hãy say mê học tập. Bạn càng khám phá nhiều về cuộc sống và thế giới chừng nào, càng tốt cho 
bạn chừng nấy. Hãy coi đó là một quy trình cho sự trải nghiệm của chính bạn. 
 6. Hãy sống vui vẻ. Bạn hãy nhớ rằng một cuộc sống hạnh phúc không thể thiếu vắng niềm vui và 
nụ cười. 
 (Theo Những bài học cuộc sống của Hal Urban, Tư Thắng dịch, NXB Tổng hợp TP.HCM, 2022, tr.153-
 154)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định luận đề của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra luận điểm của lý lẽ “Nếu thất bại, hãy dũng cảm bắt tay làm lại”.
Câu 3. Nêu mục đích viết của tác giả trong văn bản.
Câu 4. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ trong văn bản. 
Câu 5. Viết đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của anh/chị về một quy tắc đơn giản của cuộc sống có trong văn bản 
(trình bày từ 5 – 7 dòng). 
II. VIẾT (5,0 điểm) 
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích, đánh giá đặc sắc nội dung và nghệ thuật của đoạn 
trích sau:
 Thấy tôi tập viết khó quá, Bằng cũng định thử một tí. Bằng gượng gạo cặp lấy bút, vừa chạm đến 
giấy thì giấy thủng, bút chì tuột mất. Bằng thấy vậy liền khuyên tôi: 
 - Thôi đừng tập nữa Ký ạ. Chắc chẳng bao giờ thành công được đâu. Ai lại viết bằng chân kia chứ!
 Mấy bác hàng xóm cũng can tôi: 
 - Tập như thế làm gì cho vất vả hả cháu. Người ta tập viết bằng tay mà còn khó mới viết được, huống 
hồ cháu tập bằng chân. Rồi có đến cóc kêu rêu mọc cũng chẳng thành đâu cháu ạ. 
 Quả thật lúc này tôi bắt đầu thấy nản. Một tháng rồi mà chữ nghĩa đã ra nét ra dòng gì đâu. 
 DeThiHay.net 10 Đề thi cuối kì 2 Lớp 10 môn Ngữ văn Kết nối tri thức (Có ma trận & Đáp án)
 Nhưng một hôm cô Cương lại đến nhà tôi. Cô cho tôi một quyển vở nữa và khuyên: 
 - Đừng có nản em ạ. Phải chịu khó mới được. “Có công mài sắt, có ngày nên kim” chứ em. Liệu 
chiếc bút chì ấy tập có dễ không, nếu không cô mua cho chiếc bút chì khác. 
 Cô Cương còn bảo tôi nên tập những chữ dễ như chữ o, chữ i trước, sau đó mới tập đến chữ khó như 
chữ h, k. Nghe lời cô, tôi bắt đầu tập lại chữ o. “O tròn như quả trứng gà”. Tôi cứ vừa tập vừa đọc lại câu 
thơ mà chị tôi đã dạy cho hồi nào. 
 Sau một thời gian ngắn, quả thật tôi đã khoanh được tròn chữ o. Sau đấy chữ i, chữ t cũng viết được. 
Cuối cùng tôi tập đến mấy chữ: b, g, h, k. Khó nhất có lẽ là chữ k đấy. Tôi tập đi tập lại bao nhiêu lần mà 
vẫn chưa được. Nhiều lúc bực đến phát khóc. Hay mình bỏ quách chữ này không tập nữa! Không viết được 
một chữ cũng chẳng sao. Nhưng thật là oái oăm, chữ k lại cần thiết để viết chữ “Ký”. Mọi chữ đã viết được 
cả rồi, riêng tên mình không viết được ư? 
 Nghĩ thế nên tôi lại miệt mài tập. 
 Mùa đông trôi qua. Cây xoan trước nhà đã nảy lộc. 
 Chiều nay trên đường đến lớp, lòng tôi rộn ràng, ấm áp hẳn lên. Nghe một tiếng chim hót, nhìn một 
cánh hoa cỏ rung rinh tôi cũng thấy như có gì thân thiết vui nhộn hơn mọi ngày. Nghĩ đến buổi học hôm 
nay, lần đầu tiên mình tự chép bài được, tôi mừng vui phấn chấn lạ thường. 
 Đến lớp, cô Cương tìm một manh chiếu trải ngay trước bàn thứ nhất cho tôi ngồi viết. Nhưng lạ quá! 
Sao tôi không giữ được bình tĩnh như lúc ngồi viết ở nhà. Chân tôi cứ run run gượng gượng. Các bạn ngồi 
bàn gần đấy chốc chốc lại nghển nhìn, càng làm cho tôi hồi hộp. 
 Bài tập chép đầu tiên của tôi hôm ấy được cô Cương cho điểm 5. Quyển vở chưa kịp rời tay cô, các 
bạn đã giằng nhau để xem. 
 Những bài tập chép lần sau tôi đã được điểm 8, rồi điểm 10. 
 (Trích Tôi đi học, Nguyễn Ngọc Ký, NXB Kim Đồng, 2009, tr.31-32-33-34)
Chú thích:
 Nguyễn Ngọc Ký (1947-2022) là nhà giáo kiêm nhà văn. Khi lên 4 tuổi, ông bị sốt bại liệt dẫn đến 
bị liệt cả hai tay. Vì bệnh tật, tuy khó khăn nhưng ông vẫn miệt mài luyện tập viết chữ bằng chân. Là cuốn 
tự truyện viết về cuộc đời của chính mình và được xuất bản lần đầu vào năm 1970, tự truyện “Tôi đi học” 
không chỉ là một tác phẩm văn học có giá trị mà còn là một cuốn sách có ý nghĩa rất lớn lao về tinh thần, ý 
chí, nghị lực.
 DeThiHay.net