15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn

 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
 HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1.
 a. Dựa vào văn bản 1, hãy cho biết ông Herry Chabert, đã viết gì trong lời tựa cho cuốn sách “Sài Gòn
 1698 – 1998: kiến trúc, quy hoạch”.
 b. Chỉ ra một phép liên kết sử dụng trong 2 câu đầu văn bản 2.
 c. Xác định thông điệp từng văn bản.
 d. Trong cuộc sống, giữa hai việc học hỏi từ quá khứ và trải nghiệm trong hiện tại, em quan tâm đến
 việc nào hơn? Vì sao? Trả lời trong khoảng 4-6 dòng.
Hướng pháp giải:
a. Căn cứ bài đọc hiểu, tìm ý.
b. Căn cứ bài phép liên kết.
c. Căn cứ bài đọc hiểu, phân tích.
d. Phân tích, lí giải.
Lời giải chi tiết:
a.
Ông đã viết trong lời tựa cuốn sách Sài Gòn 1698 – 1998 là: “Thành phố này nói cho cùng là một kí ức 
nhắc nhở với ta về bao thế hệ con người khác nhau đã tạo dựng nên nó, bao biến cố thăng trầm lịch sử, 
nhưng đồng thời cũng nói lên bao niềm ước vọng”.
b.
Phép liên kết là: Phép lặp: thời gian, mỗi người.
c.
- Thông điệp văn bản 1: Thông điệp văn bản 1 chúng ta cần phải thật thận trọng, nghiêm cẩn khi cải tạo 
các công trình xưa cũ. Chúng ta phải biết ơn và trân trọng quá khứ.
- Thông điệp văn bản 2: Chúng ta phải biết trân trọng thời gian, trân trọng khoảnh khắc hiện tại để sống 
trọn vẹn từng phút giây.
d.
- Quan tâm đến “học hỏi từ khá khứ”:
+ Quá khứ mang đến kinh nghiệm xử lí công việc từ những thành công hoặc thất bại đã từng trải qua.
+ Quá khứ mang đến kinh nghiệm cảm xúc từ những tình huống ứng xử đã trải qua, từ đó tránh sự bốc 
đồng, xúc động.
+ Quá khứ giúp con người biết ơn, trân trọng với những thành quả mà thế hệ đi trước để lại.
- Quan tâm đến “trải nghiệm trong hiện tại”:
+ Hiện tại là tất cả những gì mà ta đang có, trân trọng những gì đang sở hữu chính là cho mình cảm giác 
hài lòng, hạnh phúc trong cuộc sống.
+ Thời gian của mỗi người có giới hạn, nếu ta không tận dụng và nắm bắt những dịp may trong hiện tại 
để trải nghiệm thì ta sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội để thành công.
Câu 2
 Phải chăng chỉ cần thời gian trôi qua, bạn sẽ trưởng thành?
 Ở góc nhìn tuổi trẻ, em hãy viết bài văn khoảng 500 chữ để trả lời câu hỏi trên
Phương pháp giải:
 DeThiHay.net 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
Phân tích, giải thích, tổng hợp.
Lời giải chi tiết:
1. Giới thiệu vấn đề
- Giới thiệu vấn đề, trích dẫn ý kiến: “Phải chăng chỉ cần thời gian trôi qua, bạn sẽ trưởng thành?”
2. Giải thích, bàn luận
* Giải thích
- Thời gian là thước đo sự thay đổi không ngừng và nhất quán của mọi thứ xung quanh chúng ta; là thứ 
quý
giá được cuộc đời ban tặng mà khi đi qua, chúng ta không bao giờ có thể lấy lại được.
- Trưởng thành là khi con người có đầy đủ nhận thức và khả năng tự chịu trách nhiệm về hành động của
chính bản thân mình.
- Cần phân biệt giữa trưởng thành và lớn lên, bởi vì lớn lên không có nghĩa là trưởng thành, nhiều người 
chỉ
là đứa trẻ to xác mà hoàn toàn không có suy nghĩ và năng lực tự chịu trách nhiệm.
=> Con người trưởng thành hay không không gắn với thời gian mà họ sống, hay nói cách khác không gắn 
với tuổi đời mà gắn với tuổi mà họ học hỏi, nhận thức được gì từ những thứ xung quanh. Không phải cứ 
thời gian qua đi là họ sẽ trưởng thành, mà sự trưởng thành của mỗi người phụ thuộc vào quá trình sống, 
học hỏi, làm việc và nhận thức của mỗi cá nhân.
* Phân tích
- Tại sao sự trưởng thành của con người không gắn liền với thời gian:
+ Thời gian chỉ nói lên sự tồn tại của con người, chứ không chứng minh được năng lực, bản lĩnh của họ.
+ Thời gian giúp con người lớn lên về mặt thể chất, nhưng không giúp họ lớn lên về mặt tinh thần nếu cá 
nhân đó không chịu học hỏi, tiếp thu.
- Con người khi trưởng thành thực sự là như thế nào?
+ Người trưởng thành sẽ có đầy đủ những nhận thức về thế giới xung quanh.
+ Người trưởng thành sẽ có bản lĩnh và năng lực suy nghĩ độc lập cũng như có trách nhiệm đối với hành 
vi của mình.
+ Người trưởng thành sẽ có kế hoạch và định hướng rõ ràng cho tương lai của mình, thay vì ngồi chờ đợi, 
hay phụ thuộc vào sự sắp xếp của bất kì ai.
- Mỗi cá nhân cần làm gì để trưởng thành, thay vì là những đứa trẻ to xác:
+ Trưởng thành từ trong suy nghĩ: Cần phải có một lối sống, lối tư duy độc lập, luôn trau dồi, phát triển 
bản thân.
+ Biết điều tiết cảm xúc: Cần tạo cho bản thân sự bình tĩnh, sẵn sàng đối đầu với mọi khó khăn thử thách.
+ Biết tôn trọng cảm xúc của người khác: cần học cách tôn trọng cảm xúc và ý kiến của người khác. Khi 
tôn trọng người khác cũng chính là tôn trọng chính bản thân mình.
+ Biết bản thân muốn gì: Nhìn nhận lại điểm mạnh, điểm yếu của mình biết bản thân cần gì, muốn gì để 
định hướng cho tương lai.
3. Tổng kết vấn đề
- Khẳng định lại vấn đề rằng không phải cứ thời gian qua đi thì con người sẽ trưởng thành mà sự trưởng
thành thực sự phụ thuộc vào quá trình học hỏi và rèn luyện của mỗi cá nhân
 DeThiHay.net 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
Câu 3.
 Đề 1:
 Cảm nhận về hai khổ thơ trên. Từ đó liên hệ với một tác phẩm khác để thấy được những biến chuyển 
 của thiên nhiên hoặc con người theo bước đi của thời gian.
 Đề 2:
 Từ tin nhắn của thời gian và từ những trải nghiệm trong quá trình đọc, hãy viết bài văn nghị luận về 
 một quyển sách hoặc một tác phẩm văn học đã giúp em hiểu thêm về chính mình.
Phương pháp giải:
Phân tích, tổng hợp.
Lời giải chi tiết:
* Hình thức: Đáp ứng đúng yêu cầu một bài văn nghị luận (đủ bố cục mở bài, thân bài, kết bài).
* Nội dung:
I. Mở bài:
- Giới thiệu tác giả Hữu Thỉnh và tác phẩm Sang thu.
- Khái quát nội dung đoạn trích.
II. Thân bài.
* Vị trí đoạn trích: Đoạn trích là hai khổ thơ cuối của tác phẩm tái hiện lại quang cảnh thiên nhiên ngả 
dần
sang thu và những suy ngẫm về đời ngời lúc chớm thu.
1. Phân tích hai khổ thơ:
a. Quang cảnh thiên nhiên ngả dần sang thu (khổ đầu trong đoạn trích):
- Được tái hiện vừa chân thực lại vừa sống động:
+ “Sông” “dềnh dàng”: tả thực con sông của mùa thu vô cùng trong trẻo, tĩnh lặng, êm đềm. Nghệ thuật 
nhân hóa khiến con sông như đang được nghỉ ngơi sau một mùa hạ vất vả với bão giông. Đó cũng là hình 
ảnh ẩn dụ cho con người qua chiến tranh, lửa đạn, giờ đang chậm lại, cho phép mình được nghỉ ngơi.
+ “Chim” “vội vã”: vừa tả thực những cánh chim bay vội về phương Nam tránh rét, vừa gợi những vội 
vã, tất bật với lo toan thường nhật của đời người.
+ Phép đối “dềnh dàng” >< “vội vã” làm nổi bật hai động thái trái ngược của thiên nhiên mà cũng là sự 
vận động của thiên nhiên giao mùa.
- Được khắc họa rất ấn tượng:
+ “Đám mây mùa hạ” được hữu hình hóa, vừa thực vừa hư, tái hiện được nhịp điệu của thời gian, là một 
chiếc cầu nối liền những ngày cuối hạ và đầu thu để sự chuyển giao giữa hai mùa không đứt đoạn.
+ Đám mây mang cả lớp nghĩa thế sự, gợi trạng thái giao thời của đời sống khi đất nước chuyển giao từ 
chiến tranh sang hòa bình.
➔ Khoảnh khắc giao mùa hiện lên tinh tế, sống động qua những câu thơ rất giàu chất tạo hình. Ẩn sau 
những hình ảnh thiên nhiên lúc thu sang ấy còn là hình ảnh của đời sống lúc sang thu.
b. Những biến chuyển của thiên nhiên và suy ngẫm về đời người lúc chớm thu (khổ thứ 2 trong đoạn 
trích):
- Những biến chuyển của thiên nhiên được tái hiện tài tình:
 DeThiHay.net 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
+ Phép đối: “vẫn còn” – “vơi dần”, “nắng” – “mưa” gợi sự vận động trái chiều của hai hiện tượng thiên 
nhiên -> biểu hiện của sự giao mùa.
+ “Mưa”, “nắng”: là những hiện tượng thời tiết dễ quan sát, nắm bắt, làm cụ thể hóa khoảnh khắc chuyển 
mùa. Nắng vẫn còn nhưng không chói chang, gay gắt, cơn mưa rào đặc trưng của mùa hạ đã vơi dần -> 
dấu hiệu của mùa thu đậm nét hơn.
+ Những từ ngữ chỉ mức độ “vẫn còn” “vơi” “bớt” được sắp xếp giảm dần cho thấy mùa hạ đang nhạt 
dần, mùa thu ngày càng rõ nét hơn. Mùa thu đã hiện hình giữa đất trời.
- Suy ngẫm về đời người lúc chớm thu:
+ Tiếng sấm: Theo nghĩa thực, tiếng sấm là dấu hiệu của những cơn mưa rào mùa hạ. Sang thu, tiếng sấm 
nhỏ dần, không đủ sức làm lay động hàng cây đã bao mùa thay lá. Nghĩa ẩn dụ: chỉ những biến động thất 
thường của ngoại cảnh, của cuộc đời, cho những gian nan, thử thách mà con người gặp phải trong cuộc 
đời.
+ “hàng cây đứng tuổi”: phép nhân hóa gợi cái xế chiều của đời người, gợi hình ảnh những con người đã 
trưởng thành, trầm tình và vững vàng hơn.
➔ Con người khi đã trưởng thành sẽ hiểu biết hơn, bình tĩnh, ung dung hơn trc mọi đổi thay, biến động 
của cuộc đời.
2. Liên hệ với tác phẩm khác để thấy được những chuyển biến của thiên nhiên hoặc con người theo
bước đi của thời gian.
Học sinh có thể tùy chọn tác phẩm liên hệ.
Gợi ý: Tác phẩm Ánh trăng.
- Trong “Ánh trăng” con người có sự thay đổi biến chuyển về tâm lý theo thời gian. Trong khi thiên nhiên 
từ
quá khứ tới hiện tại luôn thủy chung tình nghĩa thì con người lại đổi thay.
- Sự thay đổi của con người theo thời gian:
+ Trong quá khứ con người với ánh trăng gắn bó với nhau qua những kỉ niệm đẹp đẽ: tuổi thơ, chiến 
tranh ở rừng.
+ Ở hiện tại con người đã lãng quên, vô tâm với vầng trăng trong quá khứ.
+ Sau tình huống bất ngờ gặp lại, con người mới nhận ra tình nghĩa của trăng, giá trị của cuộc sống, của 
quá khứ.
=> Theo thời gian, con người lớn lên, trưởng thành đi kèm với đó là những mối bận tâm mới khiến người 
ta dần lãng quên những giá trị của kỉ niệm, quá khứ. Thế nhưng chỉ cần những tác động nhỏ con người có 
thể lắng lại để rồi nhận ra và trân trọng những giá trị đã từng lãng quên.
III. Tổng kết.
Khái quát lại nội dung, nghệ thuật của tác phẩm
 DeThiHay.net 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
 ĐỀ SỐ 5
 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KÌ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT 
 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NĂM HỌC: 2020 - 2021
 Môn thi: NGỮ VĂN
 ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề)
 Chủ đề: LẮNG NGHE
(Lắng nghe để thay đổi, lắng nghe để yêu thương, lắng nghe để hiểu biết)
Câu 1: (3,0 điểm)
Em hãy đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Tính đến 7 giờ ngày 11/7/2020, dịch bện Covid – 19 đã lan rộng đến 213 quốc gia và vùng lãnh thổ trên 
thế giới. Có 12.614.187 người nhiễm bệnh, trong số đó 561.980 người tử vong.
Đại dịch Covid-19 đã gây hoảng loạn và xáo trộn trên toàn cầu. Việc cách li và phong tỏa diễn ra ở 
nhiều nơi. Các công ti, xí nghiệp, trường học đóng cửa hàng loạt. Sản xuất đình trệ, kinh doanh thua lỗ, 
giáo dục gián đoán, nhiều hoạt động thường nhật trong cuộc sống cũng không thể tiếp tục.
Con người đối mặt với những thách thức lớn và nhận ra một trong những cách chống chọi với hoàn cảnh 
chính là quan sát và lắng nghe những gì đang diễn ra để có những điều chỉnh phù hợp với tình hình thực 
tại.
Lắng nghe thế giới tự nhiên để tìm nguyên nhân dịch bệnh, chúng ra nhận ra con đường đang hủy hoại 
cuộc sống bình yên của nhiều loài, điều này buộc mỗi người phải thay đổi cách đối xử với môi trường 
cần thiết cho bản thân và chọn lối sống đơn giản hơn. Lắng nghe mọi người xung quanh chúng ta thấu 
hiếu hiểu được bao nỗi niềm của những mảnh đời cơ cực trong mùa dịch để rồi biết yêu thương nhiều 
hơn, biết chia sẻ để không ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc chiến chống Covid-19. Chắc hẳn đó cũng là lí 
do dẫn đến sự ra đời của cây “ATM gạo”, của các hoạt động thiện nguyện, nhân đạo và nhiều chính 
sách hỗ trợ khác diễn ra trong thời gian này.
Đại dịch Covid-19 đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Nhưng nó cũng giúp chúng ta phải nhìn lại 
nhiều thứ và lắng nghe nhiều hơn.
a. Dựa vào văn bản, hãy cho biết đại dịch Covid-19 đã gây ra những hoảng loạn và
xáo trộn nào trên toàn cầu? (0,5 điểm)
b. Chỉ ra một phép liên kết câu được sử dụng trong đoạn cuối của văn bản. (0,5 điểm)
c. Xác định nội dung văn bản. (1,0 điểm)
d. Trong cuộc sống, giữa ba việc: lắng nghe chính mình, lắng nghe mọi người xung quanh và lắng nghe 
thế giới tự nhiên, em quan tâm đến việc nào nhất? Vì sao? (Trả lời trong khoảng 3 – 5 dòng) (1,0 điểm)
Câu 2: (3,0 điểm)
Phải chăng lắng nghe là một biểu hiện của yêu thương? Em hãy viết bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy 
thi) để trả lời câu hỏi trên.
Câu 3: (4,0 điểm) Thông qua tác phẩm, tác giả đã cất lên tiếng nói của mình. Thông qua quá trình đọc, 
người đọc lắng nghe những thông điệp mà tác giả gửi gắm:
 DeThiHay.net 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
 Thông điệp về những giá trị Thông điệp về những cảm xúc Thông điệp về khát vọng cống 
 sống tốt đẹp cần gìn giữ ở mỗi yêu thương dành cho gia đình hiến cho xã hội qua đoạn thơ:
 người qua đoạn thơ: qua đoạn thơ: Ta làm con chim hót
 Ngửa mặt lên nhìn mặt Lận đận đời bà Ta làm một cành hoa
 có cái gì rưng rưng biết mất nắng mưa Ta nhập vào hòa ca
 như là đồng là bể Mấy chục năm rồi, Một nốt trầm xao xuyến.
 như là sông là rừng đến tận bây giờ Một mùa xuân nho nhỏ
 trăng cứ tròn vành vạnh Bà vẫn giữ thói quen dạy sớm Lặng lẽ dâng cho đời
 kể chi người vô tình Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Dù là tuổi hai mươi
 ánh trăng im phăng phắc Nhóm niềm yêu thương, khoai Dù là khi tóc bạc.
 đủ cho ta giật mình. sắn ngọt bùi (Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải)
 (Ánh trăng, Nguyễn Duy) Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung 
 vui
 Nhóm dậy cả những tâm tình 
 tuổi nhỏ 
 Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa
 (Bếp lửa, Bằng Việt)
Học sinh được chọn 1 trong 2 đề sau:
Đề 1
Em hãy viết bài văn trình bày cảm nhận về một trong ba thông điệp trên. Từ đó, liên hệ với một tác phẩm 
khác để làm nổi bật thông điệp mà em chọn.
Đề 2
Từ những gợi ý trên và từ những trải nghiệm trong quá trình đọc tác phẩm văn học, hãy viết bài văn với 
nhan đề: “Lắng nghe tác phẩm – Hiểu về cuộc sống”.
 DeThiHay.net 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
 HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1
a. Dựa vào văn bản, hãy cho biết đại dịch Covid-19 đã gây ra những hoảng loạn và xáo trộn nào trên toàn 
cầu?
Phương pháp: căn cứ bài đọc hiểu, đọc và tìm ý 
Cách giải:
Những hoảng loạn, xáo trộn mà đại dịch Covid-19 gây ra: việc cách li và phong tỏa diễn ra ở nhiều nơi. 
Các công ty, xí nghiệp, trường học đóng cửa hàng loạt. Sản xuất đình trệ, kinh doanh thua lỗ, giáo dục 
gián đoạn, nhiều hoạt động thường nhật của cuộc sống không thể tiếp tục.
b. Chỉ ra một phép liên kết câu được sử dụng trong đoạn cuối của văn bản.
Phương pháp: căn cứ bài Liên kết câu và liên kết đoạn văn 
Cách giải:
Phép liên kết: phép nối (Nhưng)
c. Xác định nội dung văn bản.
Phương pháp: căn cứ bài đọc hiểu 
Cách giải:
Nội dung văn bản: Đại dịch Covid-19 đã khiến con người có những khoảng lặng đến lắng nghe tự nhiên, 
thế giới và chính mình.
d. Trong cuộc sống, giữa ba việc: lắng nghe chính mình, lắng nghe mọi người xung quanh và lắng nghe 
thế giới tự nhiên, em quan tâm đến việc nào nhất? Vì sao? (Trả lời trong khoảng 3 – 5 dòng)
Phương pháp: căn cứ bài đọc hiểu, phân tích 
Cách giải:
- Học sinh phát biểu quan điểm cá nhân, có lí giải phù hợp miễn sao không vi phạm chuẩn mực đạo đức, 
xã hội.
Câu 2
Phải chăng lắng nghe là một biểu hiện của yêu thương? Em hãy viết bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy 
thi) để trả lời câu hỏi trên
Phương pháp: phân tích, lí giải, tổng hợp 
Cách giải:
1. Giới thiệu vấn đề: Phải chăng lắng nghe là một biểu hiện của yêu thương?
2. Giải thích vấn đề
- Lắng là chìm đọng lại ở đáy hoặc trở lại trạng thái tĩnh, không còn những biểu hiện sôi nổi mạnh mẽ lúc 
đầu.
- Nghe là sự cảm nhận âm thanh bằng tai.
=> Như vậy lắng nghe tức là cảm nhận âm thanh bằng sự im lặng sâu sắc nhất của con tim. Lắng nghe 
trong giao tiếp là thái độ im lặng khi người khác nói để mở lòng đón nhận những câu chuyện, những chia 
sẻ của con người, của sự vật đang vang động vào lòng. Điều này vô cùng cần thiết trong cuộc sống. => 
Lắng nghe chính là một biểu hiện của yêu thương.
3. Phân tích, bàn luận vấn đề.
- Tại sao nói “Lắng nghe là một biểu hiện của yêu thương”?
 DeThiHay.net 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
+ Lắng nghe trong giao tiếp là biểu hiện của sự tôn trọng chính mình và tôn trọng người đối diện. Từ đó 
cuộc giao tiếp sẽ đạt hiệu quả và đôi bên có thể có những mối quan hệ tốt đẹp trong tương lai.
+ Lắng nghe là dùng trái tim để cảm nhận cảm xúc của người đối diện, là dùng thái độ thông cảm và thấu 
cảm với câu chuyện của người đang chia sẻ. Khi ta thấu cảm với người đối diện cũng là lúc ta cho chính 
mình cơ hội để hiểu về mình hơn bởi người khác cũng là tấm gương phản chiếu chính ta.
+ Khi lắng nghe với một thái độ chân thành và khiêm tốn, ngoài việc ta học học được những bài học từ 
câu chuyện của người đối diện, ta còn nhận được sự tôn trọng và chân thành của họ.
+ Lắng nghe bằng trái tim cũng có nghĩa là ta cho mình cơ hội cảm nhận hơi thở của cuộc sống một cách 
sâu sắc. Đó cũng là cách xây dựng và hoàn thiện bản thân, là con đường phát triển tâm hồn.
+ Biết lắng nghe cũng giúp cho chúng ta có những cơ hội để phát triển và tiến xa hơn trên con đường học 
tập, sự nghiệp. lắng nghe chân thành khác với sự im lặng vô cảm. Trong sự lắng nghe chân thành, ta cho 
người khác cơ hội được thổ lộ tâm tình, chia sẻ khó khăn và có thể ta đáp lại họ chỉ bằng sự yên lặng ngồi 
bên cạnh nhưng trong sự yên lặng đó ta cho đi tình cảm và sự thấu hiểu.
- Ngoài việc lắng nghe người khác thì hãy học cách lắng nghe tiếng nói từ trong tâm trí của mình. Việc 
lắng nghe tiếng nói trong tâm trí của mình, lùi sâu vào bên trong mình cũng là một cách thức tỉnh bản 
thân và yêu thương bản thân trọn vẹn.
- Phê phán những người chưa biết lắng nghe hay thích nghe những lời nịnh hót.
4. Liên hệ bản thân và tổng kết vấn đề
Câu 3
Học sinh được chọn 1 trong 2 đề sau:
Đề 1
Em hãy viết bài văn trình bày cảm nhận về một trong ba thông điệp trên. Từ đó, liên hệ với một tác phẩm 
khác để làm nổi bật thông điệp mà em chọn.
Đề 2
Từ những gợi ý trên và từ những trải nghiệm trong quá trình đọc tác phẩm văn học, hãy viết bài văn với 
nhan đề: “Lắng nghe tác phẩm – Hiểu về cuộc sống”.
Phương pháp: phân tích, lí giải, tổng hợp 
Cách giải:
Đề 1, thông điệp số 3: Thông điệp về khát vọng cống hiến cho xã hội qua đoạn thơ “Mùa xuân nho 
nhỏ” – Thanh Hải.
1. Giới thiệu chung
- Giới thiệu về tác giả, tác phẩm.
- Giới thiệu về thông điệp: khát vọng cống hiến cho xã hội.
- Giới thiệu nội dung khổ thơ: khát vọng cao cả cống hiến cho đời của tác giả Thanh Hải.
2. Phân tích, cảm nhận
a. Phân tích cảm nhận 2 khổ thơ
- Mùa xuân đất nước đã khơi dậy trong lòng nhà thơ những khát vọng sống cao quý:
+ Điệp từ “ta làm”, lặp cấu trúc, liệt kê -> giúp tác giả bày tỏ ước nguyện được hiến dâng cuộc đời mình 
cho quê hương, xứ sở.
 DeThiHay.net 15 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 TP. HCM môn Văn - DeThiHay.net
+ Các hình ảnh “con chim hót” “một cành hoa” “nốt nhạc trầm”: giản dị, tự nhiên mà đẹp, thể hiện ước 
nguyện khiêm nhường mà đáng quý.
+ Có sự ứng đối với các hình ảnh ở đầu bài thơ -> lí tưởng cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên, tất yếu; 
gợi liên tưởng đến mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, giữa con người – đất nước.
=> Tấm lòng thiết tha được hòa nhập, được cống hiến cho cuộc đời, cho đất nước.
- Khát vọng sống đẹp được nâng lên thành lí tưởng sống cao cả”
+ “Mùa xuân nho nhỏ”: ẩn dụ cho những gì đẹp nhất, tinh túy nhất của cuộc đời con người để góp phần 
làm nên mùa xuân của đất nước. Là cách nói khiêm nhường, giản dị, gợi một tâm hồn đẹp, một lối sống 
đẹp, một nhân cách đẹp “lặng lẽ dâng cho đời”. 
+ Điệp từ “dù là” 
+ hình ảnh tương phản “tuổi hai mươi” 
– “khi tóc bạc” khẳng định sự tồn tại bền vững của những khát vọng và lí tưởng sống ấy. Cả cuộc đời 
mình ông vẫn muốn chắt chiu những gì tốt đẹp nhất để hiến dâng cho đời.
=> Khổ thơ là lời tổng kết của nhà thơ về cuộc đời mình. Cho đến tận cuối đời ông vẫn khát khao cống 
hiến cho đất nước.
b. Liên hệ nhân vật anh thanh niên trong văn bản Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long.
- Lẽ sống đẹp đẽ cống hiến cho đời, cho sự phát triển chung của đất nước ta còn bắt gặp ở nhân vật anh 
thanh niên trong văn bản Lặng lẽ Sa Pa.
- Người thanh niên ngoài hai mươi tuổi đã lên công tác tại đỉnh Yên Sơn quanh năm mây phủ, một mình 
sống tại nơi đó nhưng anh không hề thấy cô đơn, lạc lõng, bởi anh có lí tưởng sống cao đẹp phục vụ cho 
đất nước, phục vụ cho dân tộc.
- Anh coi công việc như một người bạn “ta với công việc là đôi”
- Thấy hạnh phúc khi được làm việc: tin vào ý nghĩa công việc mình làm, dự báo chính xác thời tiết giúp 
người nông dân sản xuất, từng giúp không quân bắn rơi máy bay.
- Làm việc với một tinh thần trách nhiệm rất cao:
+ Có những đêm trời lạnh giá anh vẫn trở dậy đo gió, đo mưa.
+ Anh đã vượt lên hoàn cảnh và vượt lên chính mình để hoàn thành công việc.
 Tinh thần trung thực và ý thức trách nhiệm với nghề.
- Tất cả đều bắt nguồn từ lí tưởng sống đẹp của anh thanh niên:
+ Anh muốn góp sức mình vào công cuộc dựng xây và bảo vệ cuộc sống mới (công việc của anh giúp ích 
cho lao động sản xuất và chiến đấu)
+ Anh không lẻ loi, đơn độc mà tìm thấy những người bạn đồng hành trên con đường mình đã chọn: ông 
kĩ sư vườn rau Sa Pa, anh cán bộ địa chất lập bản đồ sét -> tất cả đều lặng lẽ và bền bỉ với đời sống, với 
công việc.
 Anh là hiện thân cho vẻ đẹp của một lớp người đang tích cực góp phần tạo dựng lên cuộc sống mới 
cho quê hương, đất nước.
 Lí tưởng sống cao đẹp, phục vụ cho đời, cho đất nước là lẽ sống đẹp mà ta có thể bắt gặp bất cứ nơi 
đâu. Và những con người như vậy thật đáng trân trọng biết bao.
3. Tổng kết vấn đề
 DeThiHay.net