16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn

 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
 ĐỀ SỐ 8
 KÌ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT HÀ NỘI 
 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NĂM HỌC 2018-2019
 ĐỀ CHÍNH THỨC Môn thi: NGỮ VĀN
 Thời gian làm bài: 120 phút
Phần I (6.0 điểm) 
Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá là một khúc tráng ca về lao động và về thiên nhiên đất nước.
1. Cho biết tên tác giả và năm sáng tác của bài thơ ấy.
2. Xác định các từ thuộc trường từ vựng chỉ thiên nhiên ở những câu thơ sau:
 “Thuyền ta lái gió với buồm trăng
 Lướt giữa mây cao với biển bằng".
Biện pháp tu từ nói quá cùng những hình ảnh giàu sức liên tưởng được sử dụng trong hai câu thơ này có 
tác dụng gì?
3. Ghi lại chính xác câu thơ trong một bài thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà em đã được học ở chương 
trình Ngữ văn Trung học cơ sở cũng có hình ảnh con thuyền trong đêm trăng.
4. Viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách lập luận diễn dịch làm rõ hình ảnh người lao động ở khổ 
thơ dưới đây, trong đó sử dụng phép lặp để liên kết và câu có thành phần phụ chủ (gạch dưới những từ 
ngữ dùng làm phép lặp và thành phần phụ chủ)
 "Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng
 Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
 Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông
 Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng."
 (Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam 2017)
Phần II (4,0 điểm)
Sau đây là một phần của cuộc trò chuyện giữa nhân vật Phan Lang và Vũ Nương trong Chuyện người con 
gái Nam Xương (Nguyễn Dữ):
Phan Lang nói:
 Nhà cửa của tiên nhân, cây cối thành rừng, phần mộ của tiên nhân, cỏ gai lấp mắt. Nương tử dầu 
không nghĩ đến, nhưng còn tiên nhân mong đợi ở nương tử thì sao?
Nghe đến đây, Vũ Nương ứa nước mắt khóc rồi nói:
 - Có lẽ không thể gửi mình ẩn vết ở đây được mãi, để mang tiếng xấu xa. Và chăng Ngựa Hồ gầm 
gió bắc, chim Việt đậu cành nam. Cảm vì nỗi ấy, tôi tất phải tìm về có ngày.
 (Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017)
1. Phan Lang trò chuyện với Vũ Nương trong hoàn cảnh nào? Tư “tiên nhân" được nhắc tới trong lời của 
Phan Lang để chỉ những ai?
2. Vì sao sau khi nghe Phan Lang nói, Vũ Nương "ứa nước mắt khóc” và quả quyết "tối tất phải tìm về cỏ 
ngày"?
3. Em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng 2/3 trang giấy thi) về vai trò của gia đình trong cuộc sống của mỗi 
chúng ta.
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
 --- Hết ---
Ghi chú: 
Điểm phần I: 1 (0,5 điểm), 2(1,5 điểm), 3 (0,5 điểm), 4 (3,5 điểm)
Điểm phần II: 1 (2,0 điểm), 2(1,0 điểm), 3 (2,0 điểm)
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
 HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần I:
1. Tác giả của bài Đoàn thuyền đánh cá là Huy Cận (1919-2005).
Bài thơ được sáng tác năm 1958.
2. Các từ thuộc trường từ vựng chỉ thiên nhiên:
lái gió, buồm chăng, mây cao, biển bằng.
- Biện pháp: “Lướt giữa mây cao với biển bằng” có tác dụng miêu tả con thuyền bỗng mang sức mạnh và 
vẻ đẹp của vũ trụ. Con người trong tư thế làm chủ thiên nhiên, làm chủ biển trời quê hương.
3. Trích đoạn bài thơ Nguyên tiêu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngữ văn lớp 7.
 - "Giữa dòng bàn bạc việc quân
 Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền."
 - "Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
 Xuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiên.
 Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
 Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.:
4. 
 "Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng
 Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
 Vảy bạc đuôi vàng lóe rạng đông
 Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng"
- Lúc sao mờ là lúc đêm sắp tàn, trời sắp sáng. Các bạn chài nhìn sao rồi hối hả giục nhau: “Sao mờ kéo 
lưới kịp trời sáng”. Chữ “kịp” nói lên sự hối hả, khẩn trương. Phải kéo lưới để trở về bến đem cá bán 
phiên chợ mai, cho cá được tươi ngon, được giá.
- Câu thơ thứ hai có hai hình ảnh rất gợi cảm. Hình ảnh thứ nhất: "Ta kéo xoăn tay". Chữ “xoăn tay” gợi 
tả những cánh tay rắn chắc, dẻo dai của những chàng trai làng chài như xoắn lại, như căng lên lúc kéo 
lưới. Một vẻ đẹp trẻ tráng trong lao động rất đáng yêu. Hình ảnh thứ hai: “chùm cá nặng” là một hình ảnh 
so sánh rất sáng tạo. Cá mắc vào lưới rất nhiều, treo lủng lẳng như những chùm trái cây trĩu cành, phải 
kéo rất “nặng” tay. Câu thơ "Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng” nói lên một chuyến ra khơi may mắn, đánh 
bắt được nhiều cá. Lao động thực sự là nguồn sống đem lại hạnh phúc cuộc đời.
- Câu thơ thứ ba là một bức tranh cá có đường nét, màu sắc tráng lệ. Cá chất đầy khoang thuyền, cá tươi 
roi rói. “Váy bạc đuôi vàng" của cá “lóe” lên dưới ánh hồng rạng đông. Nghệ thuật phối sắc của Huy Cận 
thật tài ba thần tình. Ông đã viết nên câu thơ có hình ảnh đẹp đầy ánh sáng.
- Câu thơ cuối: Cánh buồm, con thuyền tràn ngập ánh hồng bình minh. Con thuyền và cánh buồm chớ 
đầy niềm vui sau một chuyến ra khơi đánh cá gặp nhiều may mắn.
Kết đoạn: Có thể nói khổ thơ này đã thể hiện khá hay một nét đẹp về cuộc sống và sinh hoạt của bà con 
dân chài trên vùng biển quê hương. Cảnh kéo lưới là một nét vui của bài ca lao dộng, bài ca cuộc đời. 
Cảm hứng lãng mạn thấm đẫm vần thơ “Đoàn thuyền đánh cá"
Phần II:
1:
- Phan Lang nói chuyện với Vũ Nương trong hoàn cảnh:
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
Phan Lang nằm mộng rồi thả rùa sau đó gặp nạn rồi được Linh Phi cứu giúp, gặp Vũ Nương dưới thủy 
cung.
- “Tiên nhân” chỉ Trương Sinh – Chồng Vũ Nương.
2. Khi nghe Phan Lang nói Vũ Nương “ứa nước mắt khóc” và “quả quyết tìm về có ngày”:
+ Vũ Nương còn nặng tình nặng nghĩa với chồng con
+ Hoàn chỉnh thêm về nét đẹp của người con gái thủy chung, nhân hậu qua nhân vật Vũ Nương
+ Vũ Nương dù chết vẫn muốn rửa oan, bảo toàn danh dự và nhân phẩm
3. Các em có thể tham khảo dàn ý sau:
* Mở bài:
- Gia đình – hai tiếng quen thuộc gần gũi mà thân thương đến nao lòng. Người sung sướng nhất là người 
có được một gia đình hạnh phúc. Có thể thấy, gia đình có vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống của 
con người. Gia đình hạnh phúc chính là mục đích cao đẹp nhất mà con khát khao có được.
* Thân bài:
a. Giải thích:
- Gia đình là gì?
+ Đó là tế bào của xã hội, là tổng hợp các mối quan hệ, ứng xử, giá trị nhân cách, tình cảm, đạo đức, 
nghĩa vụ và trách nhiệm đối với cộng đồng, dân tộc.
+ Trong gia đình, mọi người có quan hệ về huyết thống và các quan hệ đặc biệt khác, thường có cùng 
quyền lợi, trách nhiệm và nghĩa vụ.
b. Bàn luận: Gia đình có ý nghĩa và vai trò vô cùng đặc biệt với cuộc đời mỗi con người.
- Gia đình là mái ấm, là nơi ta được sinh ra, được sống và trưởng thành.
+ Gia đình chính là cội nguồn sinh dưỡng và hạnh phúc đầu tiên của con người. Chính tại mái ấm này, 
với tình yêu của cha và mẹ, ta đã được góp mặt trong cuộc đời 
này.https://nguyenthienhuongvp77.violet.vn/
+ Gia đình là không gian sống thân thuộc trong cuộc đời mỗi con người. Chính tại nơi đây, ta đã chập 
chững những bước đầu tiên, cất tiếng nói đầu tiên trong hạnh phúc vô bờ của cha mẹ, người thân.
+ Là nơi ta được sống trong tình yêu thương, sự chở che, đùm bọc. Ta vô tư nhận tình yêu thương của 
ông bà, cha mẹ, anh em mà không mảy may suy nghĩ.
+ Và gia đình cũng là nơi ta sẵn lòng cho đi mà không cần nhận lại. Ở đó có biết bao tình cảm trong sáng, 
đẹp đẽ mà những người thân đã dành cho nhau. Khi đó ta thấy thật sự sung sướng, bình yên và hạnh 
phúc.
- Gia đình là điểm tựa, là chỗ dựa vững chắc, là bến đỗ bình yên nhất trong cuộc đời con người.
+ Cuộc sống không phải lúc nào cũng suôn sẻ, may mắn mà con đường cuộc đời biết bào gian nan, thử 
thách. Trên con đường ấy, có lúc ta vấp ngã, thất bại, có lúc ta cũng nản lòng, nhụt chí, những khi đó bên 
cạnh ta luôn có ông bà, cha mẹ người thân. Tất cả mọi người đều động viên an ủi ta là ta vững tâm, bền 
chí.
+ Thậm chí nếu ta sa ngã trở thành kẻ xấu, kẻ ác, thành tội nhân bị xã hội, người đời xa lánh khinh bỉ thì 
gia đình vẫn luôn giang rộng vòng tay đón họ trở về và tin rằng tình cảm gia đình sẽ tạo nên sức mạnh 
cảm hóa được những đứa con lầm đường lạc lối ấy. Có thể tin rằng, không nơi nào ngoài gia đình luôn 
bao dung, chở che, đùm bọc, đón nhận ta trong những tình huống nghiệt ngã như vậy của cuộc đời. Ơ – ri 
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
– pít, nhà viết kịch Hi lạp thời cổ đại đã từng khẳng định: “Duy chỉ có gia đình, con người ta mới tìm 
được chốn nương thân để chống lại những tai ương của số phận”.
(Dẫn chứng: Anh Nhĩ trong “Bến quê”, Chí Phèo khao khát hạnh phúc bình dị: chồng kéo lưới, vợ dệt 
vải, Vũ Nương "chỉ mong có thú vui nghi gia nghi thất”)
- Gia đình là cái nôi, là cơ sở, nền tảng bồi dưỡng và hình thành nhân cách cao đẹp cho con người.
+ Gia đình chính là ngôi trường đầu tiên, là môi trường gần gũi có ảnh hưởng lớn nhất đến sự hình thành 
và phát triển nhân cách con người. Từ mái ấm gia đình ta dần khôn lớn trưởng thành cả về thể xác và tâm 
hồn, lối sống về đạo đức làm người.
+ Trong nếp sống của người Á Đông, gia đình có vai trò rất lớn trong việc bồi dưỡng tâm hồn và giáo dục 
nhân cách con người. Trong mỗi gia đình có gia phong. Gia phong chính là các nguyên tắc ứng xử, là lễ 
nghi để giúp cho gia đình yên ấm, hòa thuận. Một gia đình có nền nếp gia phong thường tạo nên một 
không khí đầm ấm, bình yên. Trong môi trường ấy, con cái có điều kiện được chăm sóc, bảo ban, dạy dỗ 
và phát triển theo đúng hướng tích cực. Ngược lại một gia đình không òa thuận, bố mẹ thường cãi vã thì 
ảnh hưởng rất xấu đến con cái. Có những đứa trẻ lớn lên trong thù hận, trong mặc cảm, tự ti và lớn lên có 
thể trở thành kẻ ác, kẻ xấu, kẻ phản bội, đánh mất nhân cách của bản thân, làm xấu hổ cả dòng họ.
- Liên hệ bản thân;
3. Kết bài: Khẳng định vai trò của gia đình với con người
- Gia đình chính là nguồn vui, nguồn yêu thương, là mái ấm chở che cho mỗi cuộc đời, là cái nôi vững 
chắc để đào tạo con người trưởng thành.
- Mái ấm gia đình vô cùng quý giá và quan trọng đối với mỗi người, nhất là đối với trẻ em; là nơi trẻ em 
được chăm sóc, nuôi dưỡng, được yêu thương, dạy dỗ nên người.https://nguyenthienhuongvp77.violet.vn/
- Gia đình tan vỡ, trẻ em sẽ là những nạn nhân thiệt thòi, bất hạnh nhất.
- Người lớn cần có trách nhiệm bảo vệ và giữ gìn mái ấm gia đình, không nên vì bất cứ lí do gì mà làm 
tổn thương đến những tình cảm tự nhiên, trong sáng của con trẻ.
- Trẻ em cần phải biết vâng lời, làm vui lòng ông bà, cha mẹ
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
 ĐỀ SỐ 9
 KÌ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT
 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
 NĂM HỌC 2017-2018
 HÀ NỘI
 Môn thi: NGỮ VĂN
 ĐỀ CHÍNH THỨC
 Thời gian làm bài: 120 phút
Phần I (4 điểm)
Mở đầu bài thơ Nói với con, nhà thơ Y Phương viết:
 Chân phải bước tới cha
 Chân trái bước tới mẹ
 Một bước chạm tiếng nói
 Hai bước tới tiếng cười
 (Ngữ văn 9, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, năm 2016)
1. Ghi lại chính xác 7 dòng tiếp theo của những dòng thơ trên (1 điểm)
2. Cách miêu tả bước chân con “chạm tiếng nói”, “tới tiếng cười” có đặc biệt gì? Qua đó tác giả thể hiện 
được điều gì? (1 điểm)
3. Hãy trình bày suy nghĩ của em (khoảng 12 câu) về quan niệm : Được sống trong tình yêu thương là 
hạnh phúc của mỗi con người. (2 điểm)
Phần II (6 điểm)
Cho đoạn trích:
Ông nằm vật trên giường, vắt tay lên trán nghĩ ngợi vẩn vơ. Ông lại nghĩ về cái thời làng của ông, lại 
nghĩ đến những ngày cùng làm việc với anh em. Ô, sao mà độ ấy vui thế. Ông thấy mình như trẻ ra. Cũng 
hát hỏng, bông phèng, cũng đào, cũng cuốc mê man suốt ngày. Trong lòng ông lão lại thấy náo nức hẳn 
lên. Ông lại muốn về làng, lại muốn được cùng anh em đào đường đắp ụ, xẻ hào, khuân đá...Không biết 
cái chòi gác ở đầu làng đã dựng xong chưa? Những đường hầm bí mật chắc còn là khướt lắm. Chao ôi! 
Ông lão nhớ làng, nhớ cái làng quá.
 (Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016)
1. Đoạn văn trên được trích từ truyện ngắn nào? Của ai? Nêu hoàn cảnh ra đời của truyện ngắn này. (1 
điểm)
2. Dòng cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật ông lão được thể hiện qua việc nhắc lại các từ, cụm từ nào trong 
đoạn trích? Trong dòng cảm xúc, suy nghĩ ấy có những kỉ niệm nào cảu ông với làng kháng chiến? (1 
điểm)
3. Xét về mục đích nói, câu văn “Không biết cái chòi gác ở đầu làng đã dựng xong chưa?” thuộc kiể câu 
gì? Vì sao nỗi trăn trở của ông lão trong câu văn đó lại là một biểu hiện của tình cảm công dân? (1 điểm)
4. Với hiểu biết cảu em về truyện ngắn trên, hãy viết một đoạn văn quy nạp khoảng 12 câu, có sử dụng 
câu ghép và phép thế (gạch dưới câu ghép và từ ngữ được dùng làm phép thế) để khẳng định: Truyện đã 
khắc họa thành công hình ảnh những người nông dân trong kháng chiến (3 điểm)
 .........................HẾT................................
 Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
 HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần I (4 điểm)
1. Ghi lại chính xác 7 dòng thơ tiếp theo những dòng thơ trên.
“Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.”
2. Cách miêu tả gợi cho ta hình ảnh một gia đình tràn đầy hạnh phúc với những “tiếng nói”, “tiếng cười”; 
cả ngôi nhà như rung lên trong “tiếng nói”, “tiếng cười” của cha, của mẹ. Mỗi bước con đi, mỗi tiếng con 
cười đều được cha mẹ đón nhận, chăm chút, mừng vui. Trong tình yêu thương, trong sự nâng niu của cha 
mẹ.
3. * Hình thức: Học sinh có thể trình bày nội dung trả lời bằng một (hoặc một số) đoạn văn ngắn (khoảng 
12 câu).
* Nội dung: Học sinh có thể triển khai đoạn văn theo các hướng khác nhau, song cần đảm bảo một số nội 
dung chính:
- Giải thích ý kiến: Tình yêu thương là một trong những tình cảm đẹp đẽ, ấm áp thể hiện qua sự quan tâm, 
tình yêu mến, qua từng lời nói, cử chỉ, việc làm cụ thể với những người mà ta yêu quý. Được sống trong 
tình yêu thương của mọi người chính là một niềm hạnh phúc của mỗi người.
- Bình luận, chứng minh:
+ Khẳng định ý kiến trên là chính xác.
Với tình yêu thương, con người tìm được mục đích sống, động lực mạnh mẽ, niềm an ủi, nguồn động 
viên khi gặp khó khăn thử thách, được sẻ chia niềm vui trong công việc và cuộc sống ...
Không có tình yêu thương, mỗi con người sống trong sự cô đơn, lạnh lùng, vô cảm. Cuộc sống sẽ trở nên 
vô vị, nhạt nhẽo, dễ gục ngã trước những khó khăn, cám dỗ trong cuộc đời ...
+ Bàn luận mở rộng:
Tình yêu thương chân thành phải được thể hiện qua những hành động, lời nói cụ thể trong cuộc sống 
hằng ngày.
Tình yêu thương cần phải được thể hiện đúng cách, đúng hoàn cảnh, đúng đối tượng để mỗi con người 
không trở nên dựa dẫm, ỷ lại.
- Bài học rút ra cho bản thân.
Phần II: (6 điểm)
1. Đoạn văn trên được trích từ truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân.
Hoàn cảnh ra đời của truyện ngắn: Làng được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp và 
đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948.
2. Dòng cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật được thể hiện qua việc lặp lại các từ : “nghĩ”, “muốn”, “nhớ”.
- Những kỉ niệm trong dòng cảm xúc của nhân vật:
+ Kỉ niệm gắn với những con người ở làng: những anh em cùng nhau làm việc, cùng đào đường, đắp ụ, 
xẻ hào, khuân đá, phục vụ kháng chiến.
+ Kỉ niệm về những hoạt động, về niềm vui say trong thời kì kháng chiến.
+ Kỉ niệm gắn liền với những địa danh cụ thể ở làng kháng chiến: cái chòi gác đang dựng, những đường 
hầm bí mật.
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
3. Xét về mục đích nói, câu văn “Không biết cái chòi gác ở đầu làng đã dựng xong chưa?” thuộc kiểu câu 
nghi vấn.
Nỗi trăn trở của ông lão trong câu văn "Không biết cái chòi gác ở đầu làng đã dựng xong chưa?" lại là 
một biểu hiện của tình cảm công dân bởi nó không chỉ gắn với tình cảm về làng, mà nó đã hoà nhập với 
tình yêu cách mạng, yêu kháng chiến. Nhớ về ngôi làng không chỉ nhớ về những hình ảnh quen thuộc, 
bình yên từ ngàn đời, mà còn nhớ về hình ảnh cái chòi gác biểu tượng cho một làng kháng chiến, biểu 
tượng cho ý chí, cho quyết tâm đánh giặc của dân làng.
4. * Yêu cầu về hình thức:
- Viết đúng hình thức đoạn văn quy nạp: câu chủ đề nằm ở cuối đoạn văn.
- Đoạn văn có sử dụng câu ghép và phép thế.
- Không mắc các lỗi về chính tả, dùng từ, đặt câu. Diễn đạt ngắn gọn, mạch lạc.
* Yêu cầu về nội dung:
- Giới thiệu về tác giả, tác phẩm, nội dung chính: khắc họa thành công hình tượng những người nông dân 
trong kháng chiến.
- Hình tượng người nông dân được thể hiện tập trung qua nhân vật ông Hai với những phẩm chất tiêu 
biểu:
+ Người nông dân chất phác, nồng hậu, chân chất được thể hiện qua tình yêu làng tha thiết.
+ Đó cũng là những con người ý thức rõ về vai trò, trách nhiệm công dân của mình với đất nước, với 
kháng chiến. Tình yêu làng thống nhất với tình yêu nước.
+ Nghệ thuật miêu tả nhân vật của nhà văn đạt đến độ điển hình: từ miêu tả ngôn ngữ, hành động đến tâm 
lí đều rất tiêu biểu cho hình ảnh người nông dân trong những ngày đầu kháng chiến.
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
 ĐỀ SỐ 10
 KÌ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT
 Năm học 2016 - 2017
 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
 Môn thi: NGỮ VĂN
 Thời gian làm bài: 120 phút
PHẦN I (4,0 điểm)
 Trong bài Phong cách Hồ Chí Minh, sau khi nhắc lại việc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp xúc với 
văn hóa nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, tác giả Lê Anh Trà viết:
 “...Nhưng điều kì lạ là tất cả những ảnh hưởng quốc tế đó đã nhào nặn với cái gốc văn hóa dân tộc 
không gì lay chuyển được ở Người, để trở thành một nhân cách rất Việt Nam, một lối sống rất bình dị, rất 
Việt Nam, rất phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại.”
 (Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015)
 1. Ở phần trích trên, tác giả đã cho thấy vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh được kết hợp hài hòa 
bởi những yếu tố nào? Em hiểu được điều gì về tình cảm của tác giả dành cho Người?
 2. Xác định hai danh từ được sử dụng như tính từ trong phần trích dẫn và cho biết hiệu quả nghệ 
thuật của cách dùng từ ấy.
 3. Em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng 2/3 trang giấy thi) về trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với việc 
giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì hội nhập và phát triển.
PHẦN II (6,0 điểm)
 Ở bài thơ Bếp lửa (Bằng Việt), trong dòng hồi tưởng, người cháu nhớ lại:
 “...Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi”...
rồi trở về thực tại:
 “Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
 Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
 Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
 Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...”
 (Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015)
1. Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ.
2. “Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi” được nhắc tới trong bài thơ gợi nhớ về thời điểm nào của đất nước? 
Việc nhà thơ tách từ “mòn mỏi” để ghép thành “đói mòn đói mỏi” có tác dụng gì?
3. Viết một đoạn văn theo cách lập luận diễn dịch (khoảng 12 câu) làm rõ tình cảm sâu nặng của cháu đối 
với bà ở khổ thơ trên, trong đó có sử dụng phép nối để liên kết và một câu bị động (gạch dưới từ ngữ 
dùng làm phép nối và câu bị động).
4. Hãy nêu tên một tác phẩm khác trong chương trình môn Ngữ văn cấp Trung học cơ sở cũng viết về 
tình cảm bà cháu và ghi rõ tên tác giả.
Ghi chú: Điểm phần I: 1. (1,0 điểm); 2. (1,0 điểm); 3. (2,0 điểm)
 Điểm phần II: 1. (0.5 điểm); 2. (1,5 điểm); 3. (3, 5 điểm); 4. (0.5 điểm)
 DeThiHay.net 16 Đề thi và Đáp án kỳ tuyển sinh Lớp 10 Hà Nội môn Văn - DeThiHay.net
 HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần Câu Nội dung
 - Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh được kết hợp hài hòa bởi yếu tố truyền thống văn 
 1 hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, giữa giản dị và thanh cao.
 - Tình cảm của tác giả dành cho Người: trân trọng, kính yêu, ngưỡng mộ, tự hào.
 - Hai danh từ được sử dụng như tính từ trong phần trích dẫn là: "Việt Nam", "phương 
 Đông" (dấu hiệu nhận biết: đứng sau từ "rất").
 2
 - Tác dụng: khẳng định và nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh mang đậm 
 bản sắc dân tộc, bản sắc văn hóa phương Đông.
 • Yêu cầu về hình thức:
 - Thí sinh có thể viết dưới hình thức một đoạn văn hoặc một bài văn, dung lượng khoảng 
 2/3 trang giấy thi.
 - Diễn đạt trôi chảy, mạch lạc, có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu/đoạn, không mắc lỗi 
 về dùng từ, đặt câu...
 • Yêu cầu về nội dung:
 - Giải thích: Bản sắc văn hóa dân tộc là giá trị gốc, căn bản cốt lõi, những giá trị hạt nhân 
 tiêu biểu, bản chất nhất được hình thành và phát triển suốt quá trình phát triển đất nước, 
 là nền tảng mang tính trường tồn, bền vững, mang tính dân tộc sâu sắc. Nó được biểu 
 hiện ở nhiều phương diện: cách sống, lối sống, quan niệm, suy nghĩ, ở hoạt động, nói 
 I
 năng, ăn mặc, ứng xử... Ví dụ: Người Việt Nam có tính giản dị, cần cù, chăm chỉ, tinh 
 thần đoàn kết, nhân ái, tình thương yêu sâu sắc...
 - Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập quốc tế về mọi mặt: kinh tế, văn hóa, 
 3 xã hội... Giao thoa về văn hóa bên cạnh thuận lợi là làm phong phú đời sống tinh thần 
 cho nhân dân ta, nó cũng đặt ra nhiều thách thức. Một bộ phận giới trẻ hiện nay có những 
 biểu hiện của việc quay lưng lại với bản sắc văn hóa dân tộc, thể hiện ở cả hình thức bề 
 ngoài (ăn mặc hở hang, lố nhăng...) và cả trong quan niệm, cách nghĩ, lối sống (đua theo 
 lối sống đồi trụy, chỉ biết hưởng lạc, quay lưng với lịch sử, văn hóa truyền thống dân tộc, 
 coi đó là lạc hậu...). Những biểu hiện đó cần phải lên án, đấu tranh loại bỏ.
 - Giải pháp: Những chủ nhân tương lai của đất nước, những con người năng động, tự tin, 
 có tri thức cần phải tự nhận thức rõ về vai trò, trách nhiệm của mình đối với việc giữ gìn 
 bản sắc văn hóa dân tộc. Bên cạnh việc học tập những thành tựu, tiến bộ khoa học kĩ 
 thuật để nâng cao trình độ kinh tế cho đất nước thì phải cẩn trọng, tỉnh táo, linh hoạt 
 trong tiếp thu. Tiếp thu phải chọn lọc, hòa nhập mà không hòa tan. Tránh chạy theo thứ 
 văn hóa xa xỉ, không phù hợp đánh mất bản sắc dân tộc.
 - Liên hệ bản thân em: Với tư cách là một học sinh em sẽ làm gì để góp phần giữ gìn bản 
 sắc văn hóa dân tộc?
 Hoàn cảnh ra đời của bài thơ "Bếp lửa": Bài thơ được sáng tác năm 1963, khi Bằng Việt 
 II 1 đang là sinh viên ngành Luật ở nước ngoài. Tác phẩm được đưa vào tập "Hương cây - 
 Bếp lửa" (1968), tập thơ đầu tay của Bằng Việt và Lưu Quang Vũ.
 DeThiHay.net